Η Ουκρανία εξετάζει βαλτική διαδρομή για σιτηρά, ενώ οι συμφόρησεις στον Δούναβη αναδεικνύουν τα όρια των εναλλακτικών της Μαύρης Θάλασσας

Η Ουκρανία εξετάζει τη χρήση λιμένων της Βαλτικής Θάλασσας για εξαγωγές σιτηρών, αφού οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στη Μαύρη Θάλασσα περιόρισαν σημαντικά τη διαθεσιμότητα της βασικής θαλάσσιας εξόδου της. Το Reuters ανέφερε στις 23 Σεπτεμβρίου ότι η πρωτοβουλία ακολούθησε συνάντηση Ουκρανών και Εσθονών αξιωματούχων και παραμένει υπό διερεύνηση, όχι ανακοινωμένος επιχειρησιακός διάδρομος.

Ο βασικός περιορισμός είναι η χωρητικότητα και το κόστος. Κατά το Reuters, το μεγαλύτερο μέρος των ουκρανικών φορτίων, συμπεριλαμβανομένων των σιτηρών, έχει ανακατευθυνθεί προς τους ποτάμιους λιμένες του Δούναβη μετά από επιθέσεις που διέκοψαν τις δραστηριότητες στη Μαύρη Θάλασσα, η οποία προηγουμένως διαχειριζόταν περίπου το 90% των εξαγωγών. Το πρακτορείο ανέφερε επίσης ότι οι ροές μέσω γειτονικών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης παραμένουν περιορισμένες: περίπου 340.000 τόνοι μετακινήθηκαν στο πρώτο μισό του Σεπτεμβρίου. Σε ξεχωριστή αναφορά, το Reuters σημείωσε ότι η Ουκρανία είχε εξαγάγει έως τότε τον Σεπτέμβριο περίπου 930.000 τόνους σιτηρών, έναντι 1,78 εκατ. τόνων στην αντίστοιχη περίοδο του Σεπτεμβρίου 2025.

Η άμεση επιχειρησιακή αντίδραση εστιάζει στον Δούναβη. Οι αρχές πρόκειται να εκκαθαρίζουν τα πλοία που κατευθύνονται σε ουκρανικούς λιμένες του Δούναβη μέσω του καναλιού Σουλίνα ενώ βρίσκονται ακόμη στη Μαύρη Θάλασσα, αντί να τα επεξεργάζονται εντός του καναλιού. Φορτωτές δήλωσαν στο Reuters ότι η αλλαγή αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ουράς που εκτιμάται σε περίπου δύο εβδομάδες και θα μπορούσε να μειώσει αναμονές, εξάρτηση από θέσεις πρόσδεσης και περιττούς ελιγμούς. Η ουκρανική κυβέρνηση είχε ήδη αναγνωρίσει στις 5 Σεπτεμβρίου ότι επιθέσεις σε πολιτικά πλοία και λιμενική υποδομή εξαναγκάζουν τους εξαγωγείς σε εκτροπές, αυξάνοντας τους χρόνους διαμετακόμισης και δυσχεραίνοντας την εκτέλεση συμβάσεων.

Μια βαλτική διαδρομή δεν θα αποτελούσε ισοδύναμη αντικατάσταση των λιμένων βαθιών υδάτων της Μαύρης Θάλασσας. Θα απαιτούσε αξιόπιστη σιδηροδρομική και συνοριακή ικανότητα, αποθήκευση, κατανομές τερματικών και συντονισμό με κράτη διέλευσης προτού στηρίξει ουσιαστικούς όγκους. Το Reuters ανέφερε ότι το ουκρανικό Υπουργείο Γεωργίας εκτίμησε πως η βαλτική επιλογή θα προσέθετε περίπου 100 δολάρια ΗΠΑ ανά τόνο στο εξαγωγικό κόστος και ότι θα απαιτούνταν διεθνής στήριξη. Δεν προσδιορίστηκαν επιβεβαιωμένο πακέτο χρηματοδότησης, ημερομηνία έναρξης ή δεσμευμένη δυναμικότητα βαλτικών τερματικών.

**Γιατί έχει σημασία:** Για ναυλωτές, διαχειριστές πλοίων και συμφέροντα φορτίου, ο κίνδυνος μετατοπίζεται από κυρίως θαλάσσιο κίνδυνο σε ολοκληρωμένο κίνδυνο σιδηροδρόμου-ποταμού-λιμένα. Μπορεί να προκύψουν βραχυπρόθεσμες ευκαιρίες ναύλωσης σε προσεγγίσεις Δούναβη, διελεύσεις Σουλίνα και διαχείριση σιτηρών στη Βαλτική, αλλά ο προγραμματισμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη ουρές, περιορισμούς βυθίσματος και καναλιού, διασυνοριακές παραδόσεις, αβεβαιότητα ορισμού τερματικών και ταχείες μεταβολές στις συνθήκες πολέμου και ασφάλισης. Οι συμβατικές ρήτρες πρέπει να διαχωρίζουν τις σταθερά κλεισμένες φορτώσεις από ενδεικτικά σχέδια εναλλακτικής δρομολόγησης. Ο κίνδυνος είναι υψηλός λόγω της ενεργού ένοπλης σύγκρουσης και της ταχείας μεταβολής των επιχειρησιακών συνθηκών.